<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">Telakaṭāhagāthā <pb ed="V" n="0.0001" /></p>

<p rend="centre">Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Laṃkissaro jayatu vāraṇarājagāmī</p>

<p rend="gatha2">Bhogindabhoga rucirāyata pīṇa bāhu,</p>

<p rend="gatha3">Sādhupacāranirato guṇasannivāso</p>

<p rend="gathalast">Dhamme ṭhito vīgatakodhamadāvalepo;</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yo sabbalokamahito karuṇādhivāso</p>

<p rend="gatha2">Mokkhākaro ravikulambara puṇṇa cando,</p>

<p rend="gatha3">Ñeyyodadhiṃ suvipulaṃ sakalaṃ vibuddho</p>

<p rend="gathalast">Lokuttamaṃ namatha taṃ sirasā munindaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sopānamālamamalaṃ tidasālayassa</p>

<p rend="gatha2">Saṃsāra sāgarasamuttaraṇāya setuṃ,</p>

<p rend="gatha3">Sabbāgatībhaya vivajjita khema maggaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ namassatha sadā muninā paṇītaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0002" /></p>

<p rend="gatha1"> Deyyaṃ tadappamapi yattha pasanna cittā</p>

<p rend="gatha2">Datvā narā phalamuḷārataraṃ labhante,</p>

<p rend="gatha3">Taṃ sabbadā dasabalenapi suppasatthaṃ</p>

<p rend="gathalast">Saṅghaṃ namassatha sadāmitapuññakhettaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Tejo balena mahatā ratanattayassa</p>

<p rend="gatha2">Lokattayaṃ samadhigacchati yena mokkhaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Rakkhā na catthi ca samā ratanattayassa</p>

<p rend="gathalast">Tasmā sadā bhajatha taṃ ratanattayaṃ bho;</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Laṃkissaro parahitekarato nirāso</p>

<p rend="gatha2">Rattimpi jāgararato karuṇādhivāso,</p>

<p rend="gatha3">Lokaṃ vibodhayati lokahitāya kāmaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0003" /></p>

<p rend="gatha1"> Sattopakāra niratā kusale sahāyā</p>

<p rend="gatha2">Bho dullabhā bhuvi narā vihatappamādā,</p>

<p rend="gatha3">Laṃkādhipaṃ guṇadhanaṃ kusale sahāyaṃ</p>

<p rend="gathalast">Āgamma saṃcaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dhammo tiloka saraṇo paramo rasānaṃ</p>

<p rend="gatha2">Dhammo mahaggharatano ratanesu loke,</p>

<p rend="gatha3">Dhammo bhave tibhavadukkha vināsahetu</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Niddaṃ vinodayatha bhāvayathappameyyaṃ</p>

<p rend="gatha2">Dukkhaṃ aniccampi ceha anattatañca,</p>

<p rend="gatha3">Dehe ratiṃ jahatha ja jajjarabhājanābho</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0004" /></p>

<p rend="gatha1"> Okāsa majja mama natthi suve karissaṃ</p>

<p rend="gatha2">Dhammaṃ itīhalasatā kusalappayoge,</p>

<p rend="gatha3">Nā’laṃ tiyaddhasu tathā bhuvanattaye ca</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ na catthi manujo maraṇā pamutto;</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Khitto yathā nabhasi kenacideva leḍḍu</p>

<p rend="gatha2">Bhūmiṃ samāpatti bhāratayā khaṇena,</p>

<p rend="gatha3">Jātattameva khalu kāraṇamekamatra</p>

<p rend="gathalast">Lokaṃ sadā nanu dhuvaṃ maraṇāya gantuṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāmaṃ narassa patato girimuddhanāto</p>

<p rend="gatha2">Majjhe na kiñci bhayanissaraṇāya hetu,</p>

<p rend="gatha3">Kāmaṃ vajanti maraṇaṃ tibhavesu sattā</p>

<p rend="gathalast">Bhoge ratiṃ pajahathāpi ca jīvite ca;</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0005" /></p>

<p rend="gatha1"> Kāmaṃ patanti mahiyā khalu vassadhārā</p>

<p rend="gatha2">Vijjullatā vitatamegha mukhā pamuttā,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ narā maraṇabhīma papātamajjhe</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ patanti nahi koci bhavesu nicco;</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Velātaṭe paṭutaroru taraṃgamālā</p>

<p rend="gatha2">Nāsaṃ vajanti satataṃ salilālayassa,</p>

<p rend="gatha3">Nāsaṃ tathā samupayanti narāmarānaṃ</p>

<p rend="gathalast">Pāṇāni dāruṇatare maraṇodadhimhi;</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ruddhopi so rathavarassagajādhipehi</p>

<p rend="gatha2">Yodhehi cāpi sabalehi ca sāyudhehi,</p>

<p rend="gatha3">Lokaṃ vivaṃciya sadā maraṇūsabho so</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ nihanti bhuvanattaya sāli daṇḍaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0006" /></p>

<p rend="gatha1"> Bho mārutena mahatā vihato padīpo</p>

<p rend="gatha2">Khippaṃ vināsa mukhameti mahappabhopi,</p>

<p rend="gatha3">Loke tathā maraṇacaṇḍa samīraṇena</p>

<p rend="gathalast">Khippaṃ vinassati narāyumahā padīpo;</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rāmajjunappabhūti bhūpati puṃgavā ca</p>

<p rend="gatha2">Sūrā pure raṇamukhe vijitāri saṅghā,</p>

<p rend="gatha3">Tepīha caṇḍa maraṇogha nimuggadehā</p>

<p rend="gathalast">Nāsaṃ gatā jagati ke maraṇā pamuttā?</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lakkhī ca sāgarapaṭā sadharādharā ca</p>

<p rend="gatha2">Sampattiyo ca vividhā api rūpasobhā,</p>

<p rend="gatha3">Sabbā ca tā api ca mittasutā ca dārā</p>

<p rend="gathalast">Ke cāpi kaṃ anugatā maraṇaṃ vajantaṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0007" /></p>

<p rend="gatha1"> Brahmāsurāsuragaṇā ca mahānubhāvā</p>

<p rend="gatha2">Gandhabbakinnaramahoragarakkhasā ca,</p>

<p rend="gatha3">Te cā pare ca maraṇaggisikhāya sabbe</p>

<p rend="gathalast">Ante patanti salabhā iva khīṇapuññā;</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ye sāriputtapamukhā munisāvakā ca</p>

<p rend="gatha2">Suddhā sadāsavanudā paramiddhipattā,</p>

<p rend="gatha3">Te cāpi maccuvaḷabhā mukha sannimuggā</p>

<p rend="gathalast">Dīpānivānalahatā khayataṃ upetā;</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Buddhāpi buddhakamalāmalacārunettā</p>

<p rend="gatha2">Battiṃsalakkhaṇa virājita rūpasobhā,</p>

<p rend="gatha3">Sabbāsacakkhayakarāpi ca lokanāthā</p>

<p rend="gathalast">Sammadditā maraṇamattamahāgajena;</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">22</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0008" /></p>

<p rend="gatha1"> Rogāturesu karuṇā na jarāturesu</p>

<p rend="gatha2">Khiḍḍāparesu sukumārakumārakesu,</p>

<p rend="gatha3">Lokaṃ sadā hanati maccu mahāgajindo</p>

<p rend="gathalast">Davānalo vanamivāvarataṃ asesaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Āpuṇṇatā na salile na jalāsayassa</p>

<p rend="gatha2">Kaṭṭhassa cāpi bahutā na hutāsanassa,</p>

<p rend="gatha3">Bhutvāna so tibhūvanampi tathā asesaṃ</p>

<p rend="gathalast">Bho niddayo na khalu pītimupeti maccu;</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bho moha mohitatayā vivaso adhañño</p>

<p rend="gatha2">Loko patatyapipi maccumukhe subhīme,</p>

<p rend="gatha3">Bhoge ratiṃ samupayāti nihīnapañño</p>

<p rend="gathalast">Dolā taraṅgacapale supinopameyye;</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0009" /></p>

<p rend="gatha1"> Ekopi maccurabhihantumalaṃ tilokaṃ</p>

<p rend="gatha2">Kiṃ niddayā api jarāmaraṇānuyāyī,</p>

<p rend="gatha3">Ko vā kareyya vibhasuvesu ca jīvitāsaṃ</p>

<p rend="gathalast">Jāto naro supina saṃgama sannibhesu;</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Niccāturaṃ jagadidaṃ sabhayaṃ sasokaṃ</p>

<p rend="gatha2">Disvā ca kodhamadamohajarābhibhūtaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Ubbegamattamapi yassa na vijjatī ce</p>

<p rend="gatha2">So dāruṇona maraṇaṃ vata taṃ dhiratthu!</p>

<p rend="gatha3">Bho bho na passatha jarāsidharañhi maccu</p>

<p rend="gatha2">Māhaññamānamakhilaṃ satataṃ tilokaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Kiṃ niddayā nayatha vītabhayā tiyāmaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ sadā’savanudaṃ caratha’ppamattā;</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0010" /></p>

<p rend="gatha1"> Bhāvetha bho maraṇamāravivajjanāya</p>

<p rend="gatha2">Loke sadā maraṇa saññamimaṃ yatattā,</p>

<p rend="gatha3">Evañhi bhāvanaratassa narassa tassa</p>

<p rend="gathalast">Taṇhā pahīyati sarīragatā asesā;</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rūpaṃ jarā piyataraṃ malinīkaroti</p>

<p rend="gatha2">Sabbaṃ balaṃ harati attani ghorarogo,</p>

<p rend="gatha3">Nānūpabhoga parirakkhita mattabhāvaṃ</p>

<p rend="gathalast">Bho maccu saṃharati kiṃ phalamattabhāve?</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kammānilāpahatarogataraṃgabhaṃge</p>

<p rend="gatha2">Saṃsāra sāgara mukhe vitate vipannā,</p>

<p rend="gatha3">Mā māpamādamakarittha karotha mokkhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dukkhodayo nanu pamādamayaṃ narānaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0011" /></p>

<p rend="gatha1"> Bhogā ca mittasutaporisa bandhavā ca</p>

<p rend="gatha2">Nārī ca jīvitasamā api khettavatthu,</p>

<p rend="gatha3">Sabbāni tāni paralokamito vajantaṃ</p>

<p rend="gathalast">Nānubbajanti kusalākusalaṃva loke;</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bho vijjucaṃcalatare bhavasāgaramhi</p>

<p rend="gatha2">Khittā purā katamahāpavanena tena,</p>

<p rend="gatha3">Kāmaṃ vibhijjati khaṇena sarīranāvā</p>

<p rend="gathalast">Hatthe karotha paramaṃ guṇahatthasāraṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Niccaṃ vibhijjatiha āmaka bhājanaṃva</p>

<p rend="gatha2">Saṃrakkhitopi bahudhā iha attabhāvo,</p>

<p rend="gatha3">Dhammaṃ samācaratha saggapatippatiṭṭhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dhammo suciṇṇamihameva phalaṃ dadāti;</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0012" /></p>

<p rend="gatha1"> Rantvā sadā piyatare divi devarajje</p>

<p rend="gatha2">Namhā cavanti vibudhā api khīṇapuññā,</p>

<p rend="gatha3">Sabbaṃ sukhaṃ divi bhuvīha viyoganiṭṭhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Ko paññavā bhavasukhesu ratiṃ kareyya?</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Buddho sasāvakagaṇo jagadekanātho</p>

<p rend="gatha2">Tārāvalīparivutopi ca puṇṇacando,</p>

<p rend="gatha3">Indopi devamakuṭaṃkita pādakañjo</p>

<p rend="gathalast">Ko pheṇapiṇḍa-na-samo tibhavesu jāto?</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Līlāvataṃsamapi yobbana rūpasobhaṃ</p>

<p rend="gatha2">Attūpamaṃ piyajanena ca sampayogaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Disvāpi vijjucapalaṃ kurute pamādaṃ</p>

<p rend="gathalast">Bho mohamohitajano bhavarāgaratto;</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0013" /></p>

<p rend="gatha1"> Putto pitā bhavati mātu patīha putto</p>

<p rend="gatha2">Nārī kadāci jananī ca pitā ca putto,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ sadā viparivattati jīvaloko</p>

<p rend="gathalast">Citte sadāticapale khalu jātiraṅge;</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Rantvā pure vividhaphullalatākulehi</p>

<p rend="gatha2">Devāpi nandanavane surasundarīhi,</p>

<p rend="gatha3">Te ve’kadā vitatakaṇṭakasaṃkaṭesu</p>

<p rend="gathalast">Bho koṭisimbalivanesu phusanti dukkhaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Bhutvā sudhannamapi kañcanabhājanesu</p>

<p rend="gatha2">Sagge pure suravarā paramiddhipattā,</p>

<p rend="gatha3">Te cāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ kadāci narakālaya vāsabhūtā;</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0014" /></p>

<p rend="gatha1"> Bhutvā narissaravarā ca mahiṃ asesaṃ</p>

<p rend="gatha2">Devādhipā ca divi dibbasukhaṃ surammaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Vāsaṃ kadāci khurasañcitabhūtalesu</p>

<p rend="gathalast">Te vā mahārathagaṇānugatā divīha;</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Devaṅganā lalitabhinnataraṅgamāle</p>

<p rend="gatha2">Raṅge mahissarajaṭāmakuṭānuyāte,</p>

<p rend="gatha3">Rantvā pure suravarā pamadāsahāyā</p>

<p rend="gathalast">Te cāpi ghorataravetaraṇiṃ patanti;</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Phullāni pallavalatāphalasaṃkulāni</p>

<p rend="gatha2">Rammāni nandanavanāni manoramāni,</p>

<p rend="gatha3">Dibbaccharālalitapuṇṇadarīmukhāni</p>

<p rend="gathalast">Kelāsamerusikharāni ca yanti nāsaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0015" /></p>

<p rend="gatha1"> Dolā’nilā’nalataraṃgasamā hi bhogā</p>

<p rend="gatha2">Vijjuppabhāticapalāni ca jīvitāni,</p>

<p rend="gatha3">Māyāmarīcijalasomasamaṃ sarīraṃ</p>

<p rend="gathalast">Ko jīvite ca vibhave ca kareyya rāgaṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kiṃ dukkhamatthi na bhavesu ca dāruṇesu</p>

<p rend="gatha2">Sattopi tassa vividhassa na bhājano ko,</p>

<p rend="gatha3">Jāto yathā maraṇarogajarābhibhūto</p>

<p rend="gathalast">Ko sajjano bhavaratiṃ pihayeyya’bālo?</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ke vāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti</p>

<p rend="gatha2">Sakkā kathañcidapi pāṇitalena bhīmaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Dukkhodayaṃ asucinissavanaṃ anantaṃ</p>

<p rend="gathalast">Ko kāmayetha khalu dehamimaṃ abālo?</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">46</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0016" /></p>

<p rend="gatha1"> Loke na maccusamamatthi bhayaṃ narānaṃ</p>

<p rend="gatha2">Na vyādhidukkhasamamatthi ca kiṃci dukkhaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ virūpakaraṇaṃ na jarāsamānaṃ</p>

<p rend="gathalast">Mohena bho ratimupeti tathāpi dehe;</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">47</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nissārato nalakalīkadalīsamānaṃ</p>

<p rend="gatha2">Attānameva parihaññati attahetu,</p>

<p rend="gatha3">Sampositopi kusahāya ivākataññū</p>

<p rend="gathalast">Kāyo na yassa anugacchati kālakerā;</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">48</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Taṃ pheṇapiṇḍasadisaṃ visasūlakappaṃ</p>

<p rend="gatha2">Toyā’nilā’nalamahīuragādhivāsaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Jiṇṇālayaṃva paridubbalamattabhāvaṃ</p>

<p rend="gathalast">Disvā naro kathamupeti ratiṃ sapañño?</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">49</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0017" /></p>

<p rend="gatha1"> Āyukkhayaṃ samupayāti khaṇe khaṇepi</p>

<p rend="gatha2">Anveti maccu hananāya jarāsipāṇī,</p>

<p rend="gatha3">Kālaṃ tathā na parivattati taṃ atītaṃ</p>

<p rend="gathalast">Dukkhaṃ idaṃ nanu bhavesu acintanīyaṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">50</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Appāyukassa maraṇaṃ sulabhaṃ bhavesu</p>

<p rend="gatha2">Dīghāyukassa ca jarā vyasanaṃ ca’nekaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ bhave ubhayatopi ca dukkhameva</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ samācaratha dukkhavināsanāya;</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">51</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dukkhagginā sumahatā paripīḷitesu</p>

<p rend="gatha2">Lokattayassa vasato bhavavārakesu,</p>

<p rend="gatha3">Sabbattatā sucaritassa pamādakālo</p>

<p rend="gathalast">Bho bho na hoti paramaṃ kusalaṃ ciṇātha;</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">52</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0018" /></p>

<p rend="gatha1"> Appaṃ sukhaṃ jalalavaṃ viya bho tiṇagge</p>

<p rend="gatha2">Dukkhantu sāgarajalaṃ viya sabbaloke,</p>

<p rend="gatha3">Saṃkappanā tadapi hoti sabhāvato hi</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ tilokamapi kevaladukkhameva;</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">53</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāyo na yassa anugacchati kāyahetu</p>

<p rend="gatha2">Bālo anekavidhamācaratīha dukkhaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Kāyo sadā kali malākalilañhi loke</p>

<p rend="gathalast">Kāye rato’navarataṃ vyasanaṃ pareti</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">54</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Mīḷhākaraṃ kalimalākaramāmagandhaṃ</p>

<p rend="gatha2">Sūḷāsisallavisapannagarogabhūtaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Dehaṃ vipassatha jarāmaraṇādhivāsaṃ</p>

<p rend="gathalast">Tucchaṃ sadā vigatasāramimaṃ vinindyaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">55</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0019" /></p>

<p rend="gatha1"> Dukkhaṃ aniccamasubhaṃ vata attabhāvaṃ</p>

<p rend="gatha2">Mā saṃkilesaya na vijjati jātu nicco,</p>

<p rend="gatha3">Ambho na vijjati hi appamapīha sāraṃ</p>

<p rend="gathalast">Sāraṃ samācaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">56</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Māyāmarīcikadalīnalapheṇapuñja-</p>

<p rend="gatha2">Gaṃgātaraṅgajalabubbulasannibhesu,</p>

<p rend="gatha3">Khandhesu pañcasu chaḷāyatanesu tesu</p>

<p rend="gathalast">Attā na vijjati hi ko na vadeyya’bālo?</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">57</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Vañjhāsuto sasavisāṇamaye rathe tu,</p>

<p rend="gatha2">Dhāveyya ce cirataraṃ sadhuraṃ gahetvā,</p>

<p rend="gatha3">Dīpaccimālamiva taṃ khaṇabhaṅgabhūtaṃ</p>

<p rend="gathalast">Attāti dubbalatarantu vadeyya dehaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">58</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0020" /></p>

<p rend="gatha1"> Bālo yathā salilabubbulabhājanena</p>

<p rend="gatha2">Ākaṇṭhato vata pibeyya marīcitoyaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Attāni sārarahitaṃ kadalīsamānaṃ</p>

<p rend="gathalast">Mohā bhaṇeyya khalu dehamimaṃ anattaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">59</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yo’dumbarassa kusumena marīcitoyaṃ</p>

<p rend="gatha2">Vāsaṃ yadicchati sa khedamupeti bālo,</p>

<p rend="gatha3">Attānameva parihaññati attahetu</p>

<p rend="gathalast">Attā na vijjati kadācidapīha dehe;</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">60</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Poso yathā hi kadalī suvinibbhujanto</p>

<p rend="gatha2">Sāraṃ tadappampi nopalabheyya kāmaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Khandhesu paṃcasu chaḷāyatanesu tesu</p>

<p rend="gathalast">Suññesu kiñcidapi nopalabheyya sāraṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">61</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0021" /></p>

<p rend="gatha1"> Suttaṃ vinā na paṭabhāvamihatthi kiṃci</p>

<p rend="gatha2">Dehaṃ vinā na khalu koci mihatthi satto,</p>

<p rend="gatha3">Deho sabhāvarahito khaṇabhaṃgayutto,</p>

<p rend="gathalast">Ko attahetu aparo bhuvi vijjatīha?</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">62</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Disvā marīcisalilañhi sudūrato bho</p>

<p rend="gatha2">Bālo migo samupadhāvati toyasaññī,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ sabhāvarahite viparītasiddhe</p>

<p rend="gathalast">Dehe pareti parikappanayā hi rāgaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">63</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dehe sabhāvarahite parikappasiddhe</p>

<p rend="gatha2">Attā na vijjati hi vijjumivantalikkhe,</p>

<p rend="gatha3">Bhāvetha bhāvanaratā vigatappamādā</p>

<p rend="gathalast">Sabbāsavappahananāya anattasaññaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">64</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0022" /></p>

<p rend="gatha1"> Lālākarīsarudhirassuvasānulittaṃ</p>

<p rend="gatha2">Dehaṃ imaṃ kalimalākalilaṃ asāraṃ,</p>

<p rend="gatha3">Sattā sadā pariharanti jigucchanīyaṃ</p>

<p rend="gathalast">Nānāsucīhi paripuṇṇaghaṭaṃ yatheva;</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">65</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ṇahātvā jalañhi sakalaṃ catusāgarassa</p>

<p rend="gatha2">Meruppamāṇamapi gandhamanuttarañca,</p>

<p rend="gatha3">Pappoti neva manujo hi suciṃ kadāci</p>

<p rend="gathalast">Kiṃ bho vipassatha guṇaṃ kimu attabhāve?</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">66</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Deho sa eva vividhāsucisannidhāno</p>

<p rend="gatha2">Deho sa eva vadhabandhanarogabhūto,</p>

<p rend="gatha3">Deho sa eva navadhā paribhinnagaṇḍo</p>

<p rend="gathalast">Dehaṃ vinā bhayakaraṃ na susānamatthi;</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">67</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0023" /></p>

<p rend="gatha1"> Antogataṃ yadiva muttakarīsabhāgo</p>

<p rend="gatha2">Dehā bahiṃ aticareyya vinikkhamitvā,</p>

<p rend="gatha3">Mātā pitā vikaruṇā ca vinaṭṭhapemā</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ bhaveyyu kimu bandhusutā ca dārā?</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">68</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dehaṃ yathā navamukhaṃ kimisaṅghagehaṃ</p>

<p rend="gatha2">Maṃsaṭṭhisedarudhirākalilaṃ vigandhaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Posenti ye vividhapāpamihācaritvā</p>

<p rend="gathalast">Te mohitā maraṇadhammamaho vatevaṃ!</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">69</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Gaṇḍūpame vividharoga nivāsabhūte</p>

<p rend="gatha2">Kāye sadā rudhiramuttakarīsapuṇṇe,</p>

<p rend="gatha3">Yo ettha nandati naro sasigālabhakkhe</p>

<p rend="gathalast">Kāmañhi socati parattha sa bālabuddhi;</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">70</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0024" /></p>

<p rend="gatha1"> Bho pheṇapiṇḍasadiso viya sārahīno</p>

<p rend="gatha2">Mīḷhālayo viya sadā paṭikūlagandho,</p>

<p rend="gatha3">Āsīvisālayanibho sabhayo sadukkho</p>

<p rend="gathalast">Deho sadā savati loṇaghaṭova bhinno;</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">71</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Jātaṃ yathā na kamalaṃ bhuvi nindanīyaṃ</p>

<p rend="gatha2">Paṅkesu bho asucitoya samākulesu,</p>

<p rend="gatha3">Jātaṃ tathā parahitampi ca dehabhūtaṃ</p>

<p rend="gathalast">Taṃ nindanīyamiha jātu na hoti loke;</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">72</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dvattiṃsabhāgaparipūrataro viseso</p>

<p rend="gatha2">Kāyo yathā hi naranāri gaṇassa loke,</p>

<p rend="gatha3">Kāyesu kiṃ phalamihatthi ca paṇḍitānaṃ</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ tadeva nanu hoti paropakāraṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">73</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0025" /></p>

<p rend="gatha1"> Posona paṇḍitatarena tathāpi deho</p>

<p rend="gatha2">Sabbattanā cirataraṃ paripālanīyo,</p>

<p rend="gatha3">Dhammaṃ careyya suciraṃ khalu jīvamāno</p>

<p rend="gathalast">Dhamme have maṇivaro iva kāmado bho</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">74</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Khīre yathā suparibhāvitamosadhamhi</p>

<p rend="gatha2">Snehena osadhabalaṃ paribhāsateva,</p>

<p rend="gatha3">Dhammo tathā iha samācarito hi loke</p>

<p rend="gathalast">Chāyāva yāti paraloka mito vajantaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">75</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāyassa bho viracitassa yathānukūlaṃ</p>

<p rend="gatha2">Chāyā vibhāti rucirāmaladappaṇe tu,</p>

<p rend="gatha3">Katvā tatheva paramaṃ kusalaṃ parattha</p>

<p rend="gathalast">Sambhūsitā iva bhavanti phalena tena;</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">76</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0026" /></p>

<p rend="gatha1"> Dehe tathā vividhadukkha nivāsabhūte</p>

<p rend="gatha2">Mohā pamādavasagā sukhasaññamūḷhā,</p>

<p rend="gatha3">Tikkhe yathā khuramukhe madhulehamāno</p>

<p rend="gathalast">Bāḷhañca dukkhamanugacchati hīnapañño;</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">77</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saṃkapparāgavigate niratattabhāve</p>

<p rend="gatha2">Dukkhaṃ sadā samadhigacchati appapañño,</p>

<p rend="gatha3">Mūḷhassa ceva sukhasaññamihatthiloke</p>

<p rend="gathalast">Kiṃpakkameva nanu hoti vicāramāne;</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">78</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Sabbopabhoga dhanadhaññavisesalābhī</p>

<p rend="gatha2">Rūpena bho sa makaraddhajasannibhopi,</p>

<p rend="gatha3">Yo yobbanepi maraṇaṃ labhate akāmaṃ</p>

<p rend="gathalast">Kāmaṃ paratthaparapāṇaharo naro hi;</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">79</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> So yācako bhavati bhinnakapālahattho</p>

<p rend="gatha2">Muṇḍo dhigakkharasatehi ca tajjayanto,</p>

<p rend="gatha3">Bhikkhaṃ sadāribhavane sakucelavāso</p>

<p rend="gathalast">Dehe paratthi paracittaharo naro yo;</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">80</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0027" /></p>

<p rend="gatha1"> Itthī namuñcati sadā puna itthibhāvā</p>

<p rend="gatha2">Nārī sadā bhavati so puriso parattha,</p>

<p rend="gatha3">Yo ācareyya paradāramalaṅghanīyaṃ</p>

<p rend="gathalast">Ghorañca vindati sadā vyasanañca nekaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">81</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dīno vigandhavadano ca jaḷo apañño</p>

<p rend="gatha2">Mūgo sadā bhavati appiyadassano ca,</p>

<p rend="gatha3">Pappoti dukkhamatulañca manussabhūto</p>

<p rend="gathalast">Vācaṃ musā bhaṇati yo hi apaññasatto;</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">82</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ummattakā vigatalajjaguṇā bhavanti</p>

<p rend="gatha2">Dīnā sadā vyasanasokaparāyaṇā ca,</p>

<p rend="gatha3">Jātā bhavesu vividhesu virūpadehā</p>

<p rend="gathalast">Pītvā halāhalavisaṃva suraṃ vipaññā;</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">83</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Pāpāni yena iha ācaritāni yāni</p>

<p rend="gatha2">Yo vassakoṭinahutāni anappakāni,</p>

<p rend="gatha3">Laddhāna ghoramatulaṃ narakesu dukkhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Pappoti cettha vividhavyasanañca nekaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">84</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0028" /></p>

<p rend="gatha1"> Lokattayesu sakalesu samaṃ na kiṃci</p>

<p rend="gatha2">Lokassa santikaraṇaṃ ratanattayena,</p>

<p rend="gatha3">Taṃtejasā sumahatā jitasabbapāpo</p>

<p rend="gathalast">Sohaṃ sadādhigatasabbasukho bhaveyyaṃ;</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">85</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Lokattayesu sakalesu ca sabbasattā</p>

<p rend="gatha2">Mittā ca majjharipubandhujanā ca sabbe,</p>

<p rend="gatha3">Te sabbadā vigatarogabhayā visokā</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ sukhaṃ adhigatā muditā bhavantu;</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">86</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kāyo karīsabharito viya bhinnakumbho</p>

<p rend="gatha2">Kāyo sadā kalimalavyasanādhivāso,</p>

<p rend="gatha3">Kāye vihaññati ca sabbasukhanti loko</p>

<p rend="gathalast">Kāyo sadā maraṇarogajarādhivāso;</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">87</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0029" /></p>

<p rend="gatha1"> So yobbanoti thaviroti ca bālakoti</p>

<p rend="gatha2">Satte na pekkhati vihaññatireva maccu,</p>

<p rend="gatha3">Sohaṃ ṭhitopi sayitopi ca pakkamanto</p>

<p rend="gathalast">Gacchāmi maccuvadanaṃ niyataṃ tathā hi;</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">88</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Evaṃ yathā vihitadosamidaṃ sarīraṃ</p>

<p rend="gatha2">Niccaṃva taggatamanā hadaye karotha,</p>

<p rend="gatha3">Mettaṃ parittamasubhaṃ maraṇassatiñca</p>

<p rend="gathalast">Bhāvetha bhāvanaratā satataṃ yatattā;</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">89</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Dānādi puññakiriyāni sukhudrayāni</p>

<p rend="gatha2">Katvā ca tamphalamasesa mihappameyyaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Deyyaṃ sadā parahitāya sukhāya ceva</p>

<p rend="gathalast">Kimbho tadeva nanu hatthagatañhi sāraṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">90</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Hetuṃ vinā na bhavatī hi ca kiṃci loke</p>

<p rend="gatha2">Saddova pāṇitalaghaṭṭanahetujāto,</p>

<p rend="gatha3">Evañca hetuphala bhāvavibhāgabhinno</p>

<p rend="gathalast">Loko udeti ca vinassati tiṭṭhatī ca;</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">91</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0030" /></p>

<p rend="gatha1"> Kammassa kāraṇāmayañhi yathā avijjā</p>

<p rend="gatha2">Bho kammanā samadhigacchati jātibhedaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Jātiṃ paṭicca ca jarāmaraṇādidukkhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Sattā sadā paṭilabhanti anādikāle;</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">92</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Kammaṃ yathā na bhavatīha ca mohanāsā</p>

<p rend="gatha2">Kammakkhayāpi ca na hoti bhavesu jāti,</p>

<p rend="gatha3">Jātikkhayā iha jarāmaraṇādidukkhaṃ</p>

<p rend="gathalast">Sabbakkhayo bhavati dīpevānilena;</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">93</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Yo passatīha satataṃ munidhammakāyaṃ</p>

<p rend="gatha2">Buddhaṃ sa passati naro iti so avoca,</p>

<p rend="gatha3">Buddhañca dhammamamalañca tilokanāthaṃ</p>

<p rend="gathalast">Sampassituṃ vicinathā’pi ca dhammataṃ bho;</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">94</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0031" /></p>

<p rend="gatha1"> Sallaṃva bho sunisitaṃ hadaye nimuggaṃ</p>

<p rend="gatha2">Dosattayaṃ vividhapāpamalena littaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Nānāvidhabyasanabhājanamappasannaṃ</p>

<p rend="gathalast">Paññāmayena balisena nirākarotha;</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">95</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Nākampayanti sakalāpi ca lokadhammā</p>

<p rend="gatha2">Cittaṃ sadāpagatapāpakilesasallaṃ,</p>

<p rend="gatha3">Rūpādayo ca vividhā visayā samaggā</p>

<p rend="gathalast">Phuṭṭhaṃva merusikharaṃ mahatānilena;</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">96</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Saṃsāradukkhamagaṇeyya yathā munindo</p>

<p rend="gatha2">Gambhirapāramita sāgaramuttaritvā,</p>

<p rend="gatha3">Ñeyyaṃ abodhi nipuṇaṃ hatamohajālo</p>

<p rend="gathalast">Tasmā sadā parahitaṃ paramaṃ ciṇātha;</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">97</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ohāya so’dhigatamokkhasukhaṃ paresaṃ</p>

<p rend="gatha2">Atthāya saṃcari bhavesu mahabbhayesu,</p>

<p rend="gatha3">Evaṃ sadā parahitaṃ purato karitvā</p>

<p rend="gathalast">Dhammo mayānucarito jagadatthameva;</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">98</hi><hi rend="dot">.</hi><pb ed="V" n="0.0032" /></p>

<p rend="gatha1"> Laddhāna dullabhatarañca manussayoniṃ</p>

<p rend="gatha2">Sabbaṃ papañcarahitaṃ khaṇasampadañca,</p>

<p rend="gatha3">Ñatvāna āsavanudekahitañca dhammaṃ</p>

<p rend="gathalast">Ko paññavā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">99</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Laddhāna buddhasamayaṃ atidullabhaṃca</p>

<p rend="gatha2">Saddhamma maggamasamaṃ sivadaṃ tatheva,</p>

<p rend="gatha3">Kalyāṇamittapavare matisampadañca</p>

<p rend="gathalast">Ko buddhimā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?</p>

<p rend="hangnum" n="100"><hi rend="paranum">100</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Evampi dullabhataraṃ vibhave suladdhā</p>

<p rend="gatha2">Maccheradosa viratā ubhayatthakāmā,</p>

<p rend="gatha3">Saddhādidhammasahitā satatappamattā</p>

<p rend="gathalast">Bho! Bho! Karotha amatādhigamāya puññaṃ;</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
